wtorek, 5 maja 2026

       Grazer Schloßberg to masywna skała dolomitowa, która stanowi rdzeń historycznego starego miasta Graz, stolicy Styrii w Austrii. Znajduje się bezpośrednio na lewym brzegu Muru i wznosi się 123 m ponad główny plac Grazu. Oprócz wieży zegarowej, charakterystycznej części Grazu, znajduje się tu także dzwonnica z dzwonem "Liesl", kazamaty Schloßberga, 94-metrowa tzw. Fontanna Turków, wszystkie pozostałości zamku oraz kilka mniejszych dzieł sztuki.  Graz pierwotnie był rzymskim fortem.Znaleziska potwierdzają istnienie osady już w VIII wieku p.n.e. Około 1125 roku na wówczas gołej skale zbudowano romański zamek, od którego Graz otrzymał nazwę ("gradec" oznacza "mały zamek" po słoweńsku). Później został rozbudowany w stylu gotyckim, a od 1544 roku rozbudowywano go do renesansowej twierdzy według planów Domenico dell'Allio. Istnieją zapisy o użyciu, w latach 1528–1595 windy ciągniętej liną do transportu materiałów budowlanych do fortyfikacji. 

        Zamek jest wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa jako najsilniejsza twierdza wszech czasów. Nawet Napoleonowi nie udało się go podbić na początku XIX wieku. Dopiero gdy w 1809 roku zajął Wiedeń i zagroził zniszczeniem stolicy, szantażowani mieszkańcy Graz poddali się, a niemal wszystkie fortyfikacje zostały zburzone. Zachowały się jedynie dzwonnica i zegar, ponieważ mogły zostać wykupione przez mieszkańców Grazu i tym samym uratowane przed zniszczeniem.W 1839 roku Ludwig Freiherr von Welden (1780–1853) zaczął przekształcać dawne wzgórze twierdzy w romantyczny ogród z licznymi ścieżkami spacerowymi i częściowo śródziemnomorskimi roślinami, które dobrze się tu rozwijają dzięki stosunkowo łagodnemu klimatowi Grazu. 

       Podczas II wojny światowej robotnicy przymusowi zbudowali rozległy system tuneli wewnątrz góry o długości 6,3 km, 20 wejść i około 12 000 m² powierzchni użytkowej, który służył jako centrum dowodzenia, schron przeciwlotniczy dla nawet 50 000 osób oraz szpital wojskowy podczas intensywnych nalotów bombowych na Graz. System tuneli jest połączony z naturalnymi jaskiniami,        z których niewiele było znanych aż do 1944 roku; W tym roku otwarta jaskinia ze stalaktytami przyciągnęła więc odpowiednią uwagę. Niektóre z tych tuneli, w tym przejście z Schlossbergplatz do Karmeliterplatz, są nadal dostępne, ale wiele z nich jest zamkniętych dla publiczności. 

          Stable BastionBudowa tego ogromnego bastionu z murami oporowymi o wysokości ponad 20 metrów i grubości do sześciu metrów rozpoczęła się w 1544 roku i zastąpiła przedmur średniowiecznego zamku na tym samym miejscu. Na niej stały stajnie, które dały bastionowi jego nazwę. Drewniane skrzydła drzwi po południowej stronie pochodzą z XIX wieku. Wysunięta "Brama Egipska" została zbudowana przez Bonaventurę Hödla około 1820 roku, a pergola około 1900 roku. We wschodnim narożniku bastionu znajduje się jedyna zachowana wieża strażnicza twierdzy, tzw. Luntenturm. 




     "Wieża Zegarowa", położona na wzgórzu Schlossberg, jest uznawana za symbol Grazu i jest widoczna z każdej części centrum; Budowa wieży sięga 1560 roku, natomiast mechanizm zegarowy wskazuje dokładny czas od 1712 roku.




             Fontanna turecka Studnia o głębokości 94 m została zlecona przez stany styryjskie w 1553 roku i zbudowana w latach 1554–1558. Sięga aż do wód gruntowych Muru, aby zapewnić twierdzy wystarczającą ilość wody nawet podczas dłuższego oblężenia.


          34-metrowa, ośmiokątna dzwonnica została zbudowana w 1588 roku na rozkaz arcyksięcia Karola II.  Pod wieżą znajduje się loch zwany "Bass Violin". W środku znajduje się trzeci co do wielkości dzwon w Styrii, "Liesl" (autorstwa Elisabeth), odlany w Grazu w 1587 roku. Ma średnicę  197 cm i waży 4633 kg.

 
          Do 1810 roku obok dzwonnicy stała kaplica zamkowa poświęcona apostołowi Tomasza. Była to romańska rotunda, prawdopodobnie zbudowana w XII wieku. Budynek został oszczszczędzony przed eksplozjami Francuzów, ale został pozbawiony miedzianego dachu. Z powodu warunków pogodowych kaplica popadła w ruinę i ostatecznie została częściowo zburzona. Obecnie widoczne są jedynie fundamenty, widoczne obok dzwonnicy. 


         Brązowa rzeźba lwa upamiętnia majora Franza Hackhera, który w 1809 roku bronił Schlossbergu z garstką żołnierzy (17 oficerów i 896 żołnierzy) przed atakującymi Francuzami (około 3000 żołnierzy). Ponieważ nie było wizerunku majora Hackhera, na jego cześć wzniesiono lwa.


       Cysterna, zbudowana według planów Lazarusa von Schwendi przez Domenico dell'Allio w latach 1544–1547, jest jednym z największych budynków tego typu. W kotłowni o głębokości 16 metrów znajduje się pięć szybów o średnicy 3,6 metra ustawionych w okręgu o pojemności 900 000 litrów. Woda deszczowa spływająca z dachów otaczających budynków zamkowych była filtrowana i zbierana w połączonych szybach. Cysterna nadal zaopatruje system wodny gaśniczy Schloßberg, składający się z 350 metrów rur i 5 hydrantów. Kamienny wieniec fontannowy z 1739 roku został uzupełniony w 1897 roku kutym żelaznym altanem fontannym.


       Pawilon Chiński został zbudowany około 1890 roku i zastąpił starszą, romańską altanę winorośli.



      Dom kapitana zamku został zbudowany około 1578 roku w dawnej fosie, której ogromne sklepienia piwnicze miały służyć do przechowywania zapasów, ale służyły także jako więzienie. Do skarbców można było nawet dostać się wozami. Wejście od strony zachodniej jest nadal widoczne.W kwietniu 1913 i lutym 1914 roku komisje badały między innymi możliwość wykorzystania ruin budynku, który został wysadzony przez Francuzów w 1809 roku, jako atrakcji turystycznej.
Podążając za marzeniem o teatrze naturalnym, dzisiejsza scena plenerowa została zbudowana w 1937 roku i otwarta 19 czerwca tego samego roku w ramach Festiwalu w Grazu z "Fidelio" Beethovena. 


        Chata armatnia, podobnie jak reszta twierdzy, została zbudowana od 1544 roku według planów Domenico dell'Allio. Początkowo służył obronie, później jako więzienie stanowe i miejsce zgłaszania pożarów. Wraz z pozostałymi obiektami padł ofiarą rozbiórki przez Francuzów. W latach 1978/79 został odbudowany dzięki darowiznam Styryjskiej Izby Handlowej, aby uczcić 850-lecie miasta Graz. Do 1797 roku w chacie armatniej stacjonowali "Czterech Ewangelistów", czyli cztery działa ostrzegające ludność przed podejściem i ogniem wroga. Zostały one zabrane przez Francuzów w 1809 roku jako łup. Dziś zamiast tego na wystawie są dwa mniejsze i dwa większe działa odlane w Paryżu. W dzwonnicy wisi dzwon alarmowy (datowany na 1796 rok). Budynek należący do Stable Bastion mieścił Muzeum Garnizonu w Grazu w latach 1981/82 do 2012 roku. Od września 2020 roku nowe Muzeum Schloßberga mieści się w pomieszczeniach Kanonenbastei. Renowacja i projekt obiektów kosztowały około 2,8 miliona euro. 















poniedziałek, 4 maja 2026

         Augustiański klasztor w Vorau znajduje się w północno-wschodniej Styrii, w miasteczku Vorau. 

  Klasztor został założony przez margrabiego Ottokara III z Traungau i jego żonę Kunigundę w 1163 roku, w podziękowaniu za narodziny długo oczekiwanego następcy. Margrabia  przekazał swoje styryjskie posiadłości między Wechsel a Masenbergiem arcybiskupowi Salzburga, Eberhardowi I, który wysłał augustiańskich kanoników z klasztoru katedralnego św. Ruprechta, aby je osiedlić. 

  Założenie klasztoru opierało się także na strategicznych aspektach obronnych.Terytorium, na którym znajduje się opactwo, było często najeżdżane przez sąsiednie kraje. Dlatego opactwo zostało otoczone murami w 1458 roku i zbudowano wiele elementów obronnych,] w tym wieże, fosę i kratownicę przy wejściu. Z 15 wieżami opactwo było najbardziej ufortyfikowanym klasztorem w Austrii. Dzięki temu mieszkańcy Vorau często szukali schronienia wewnątrz klasztoru podczas najazdów. 

  Pierwsza kolegiata opactwa została zbudowana po pożarze w 1237 roku w stylu romańskim. Kościół został później przebudowany w stylu gotyckim. Ponownie przebudowano go w latach 1660–1662, według projektu szwajcarskiego architekta Domenico Sciassii. W 1700 roku kościół został ostatecznie przeprojektowany przez Matthiasa Steinla w stylu wiedeńskiego baroku. Jego główny ołtarz zbudowano w latach 1701–1704, natomiast ambona pochodzi z 1706 roku. Zakrystia jest ozdobiona freskami autorstwa Johanna Cyriaka Hackhofera , malarza rezydenta opactwa, który stworzył je w latach 1715 i 1716. 

  Biblioteka opactwa została zbudowana w 1731 roku. Zawiera 40 000 książek, 206 inkunabuli oraz 416 rękopisów, a także najstarszy zbiór wierszy w języku średnio-wysoko-niemieckim. 

  W 1736 roku klasztor osiągnął największą liczbę członków w swojej historii – 46 kanoników. W 1778 roku w klasztorze powstała szkoła średnia. W latach 1812–1817 działała szkoła gramazna, a w latach 1839–1843 prywatna szkoła gramatyczna z chórem chłopców. Mury twierdzy zostały zburzone w 1844 roku, a fosa częściowo zasypana, co spowodowało, że klasztor stracił swój zamkowy charakter. Klasztor jest zasilany elektrycznością od 1920 roku. Z powodu trudności finansowych po Wielkim Kryzysie, w 1924 roku wiele dzieł sztuki musiało zostać sprzedanych. 

  Klasztor w Vorau nie padł ofiarą sekularyzacj w XVIII wieku dzięki wielkim zasługom dla systemu szkolnego, lecz narodowi socjaliści zlikwidowali go w 1940 roku i utworzyli Narodowy Instytut Edukacji Politycznej. Kanonicy musieli opuścić klasztor, który był już zarządzany przez nazistowskie rządy. Poza trzema kanonikami, którym pozwolono pozostać we wsi, wszyscy zostali wygnani z okręgu i gau. 4 października 1940 roku cały majątek klasztoru został skonfiskowany na rzecz "Cesarstwa Niemieckiego" – po raz pierwszy od jego założenia w 1163 roku. Powodem zmian wprowadzonych przez nazistowskich władców były domniemane ataki na dzieci przez kanoników.Wraz z nadejściem frontu na początku kwietnia 1945 roku studenci i liderzy NAPOLA "uciekli z klasztoru". 24 kwietnia spłonęły części opactwa Vorau. Radzieckie nisko latające samoloty bombardowały ten obszar – ani klasztor, ani targ nie zostały oszczędzone.  Brak wody i opuszczony sprzęt gaśniczy uniemożliwiły szybką walkę z pożarem, która trwała cztery dni. Szczególnie budynek gospodarczy i niektóre wieże zostały poważnie uszkodzone.

  Wiele inkunabułów, dokumentów i książek zostało "usuniętych" z biblioteki podczas reżimu nazistowskiego. Cenne dzieła sztuki przechowywano w różnych budynkach w Grazu. Odnalezienie ich po zakończeniu wojny było dokonywane indywidualnie i okazało się czasochłonne oraz trudne. Niektóre przedmioty z posiadłości klasztoru nie zostały odnalezione w innych muzeach, inne nie zostały odnalezione do dziś. 

  27 maja 1945 roku kanonicy powrócili do zniszczonego klasztoru i rozpoczęli odbudowę, która została ukończona dopiero pod koniec lat sześćdziesiątych. W latach 1981–1987 wszystkie budynki opactwa zostały odnowione, a w latach 1995–1997 dobudowano budynek administracyjny.

  Obecnie opactwo Vorau zajmuje około 3 400 hektarów ziemi, z czego 2 900 hektarów stanowi las. Większość swoich dochodów generuje właśnie z tego. Opactwo Vorau nadal potrafi poradzić sobie z zadaniami gospodarczymi w dużej mierze bez środków publicznych.

















niedziela, 3 maja 2026

           Zamek Oberkapfenberg to zamek na wzgórzu nad Kapfenbergiem,  w Styrii. Po raz pierwszy wspomniany w dokumencie z 1173 roku, gdzie co roku odbywa się jedno z największych rycerskich świąt w Austrii.

   Pozostałości jego górnej części można nadal zobaczyć pod kaplicą Loreto. W XIII wieku hrabiowie Stubenberg zbudowali dzisiejszy zamek jako siedzibę mieszkalną i administracyjną. Około 1550 roku został przekształcony w twierdzę. Od 1739 roku  zamek Oberkapfenberg stał pusty i popadał w ruinę. Dopiero w 1953 roku hrabia von Stubenberg rozpoczął przebudowę budynku na hotel zamkowy, włączając ruiny starego zamku. Jednak w 1985 roku najemca zbankrutował, zamek znów stał pusty i ponownie niszczał.

    W 1992 roku gmina Kapfenberg odkupiła zamek. Założono stowarzyszenie a w 1994 roku otwarto restaurację zamkową. Od kilku lat zamek jest także miejscem dla pokazu ptaków drapieżnych. W latach 2003–2008 odbywała się wystawa historycznej broni oraz specjalna sekcja poświęcona metodom  i narzędziom tortur. Od kwietnia 2009 roku prezentowana jest nowa wystawa Grenzgänge – Podróż przez czas z krzyżowcami i alchemikami.

     Co roku w czerwcu odbywa się Festiwal Rycerski, który jest jednym z największych tego typu wydarzeń w Austrii.Zaledwie kilka minut spacerem, na najwyższym punkcie wzgórza zamkowego Kapfenberg, stoi Kaplica Loreto, zbudowana w XVII wieku. Wokół kaplicy do dziś można zobaczyć otaczające mury pierwszego zamku "Chaffenberch", który został wspomniany w dokumencie z 1173 roku.
















                                            Wnętrze i ołtarz kaplicy pochodzą z lat 70. XVIII wieku.