Człuchów to niewielkie miasto w północnej Polsce, położone pomiędzy jeziorami: Urzędowym, Miejskim Małym, Miejskim Dużym oraz największym - Rychnowskim, w północnej części Krajny, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego. Jednym z ciekawszych zabytków jest usytuowany w samym sercu miasteczka zamek. Twierdza wzniesiona została w pierwszej połowie XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Jej głównym zadaniem miała być ochrona szlaku prowadzącego z krajów niemieckich do Prus. Swego czasu była to jedna z największych warowni na pomorzu, która wielokrotnie i bezskutecznie była najeżdżana przez wojska Polskie. Na zamku rezydowali wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego (m.in. Ulrich von Jungingen i Konrad von Wallenrode). W rękach krzyżackich twierdza pozostawała aż do wojny trzynastoletniej (1454-1466), kiedy to została podbita i zajęta przez polskie wojska. Mimo wielokrotnych prób odbicia przez Zakon w rękach Polaków warownia pozostawała aż do rozbiorów. Po I rozbiorze Polski jaki miał miejsce w 1772 roku zamek został przekazany przez Kazimierza Sorokę władzom pruskim, których działania doprowadziły do jego prawie całkowitego zniszczenia. Najpierw obniżono lustro jeziora o 4 metry, wywieziono ołtarz z kaplicy zamkowej do kościoła w Chrząstowie, ambonę do Krępska, a następnie Prusacy nakazali całkowitą rozbiórkę zamku. Trwała ona z przerwami aż do 1811 roku. W efekcie po budowli pozostały tylko główna wieża i kamienne mury. W latach 1826-1828 w miejscu kaplicy Zamku Wysokiego wybudowano neogotycki kościół ewangelicki. Kolejną dewastacją było zlokalizowanie w XIX wieku na III przedzamczu cmentarza. Z tej niegdyś imponującej warowni do czasów obecnych zachowały się jedynie mury, wieża oraz nie odkryte do dziś podziemia. Obecnie gruntownie odrestaurowany obiekt udostępniony jest dla zwiedzających.

                                                              Zamek  w Kórniku

Według niektórych opracowań pierwotna budowla obronna została wzniesiona w XIV wieku z inicjatywy Wyszoty, brata poznańskiego biskupa Mikołaja z Kórnika. Teza ta jednak nie znajduje potwierdzenia w źródłach, a pierwszy dokument dotyczący budowy zamku (kontrakt z cieślą Mikołajem) pochodzi z 1426 r. Ukończona prawdopodobnie ok. 1430 r. budowla, posadowiona na bagiennej wyspie, otoczona była fosą, dostęp do niej był możliwy przez most zwodzony oraz spuszczaną okutą kratę. Do dziś z tego okresu zachowały się stare mury i piwnice obiektu. Do 1592 r. Zamek w Kórniku był reprezentacyjną siedzibą rodu Górków, jednego z najpotężniejszych rodów magnackich Wielkopolski doby renesansu i reformacji. W 1574 r. gościł tu Henryk Walezy, przejeżdżający przez Kórnik w drodze na koronację do Krakowa.

Po bezpotomnej śmierci Stanisława Górki w 1592 r. zamek przeszedł w posiadanie Czarnkowskich, a w 1610 r. został sprzedany przez Andrzeja Czarnkowskiego Zygmuntowi Grudzińskiemu. Od 1676 r. zamek był własnością rodu Działyńskich.

Pierwszą wybitną przedstawicielką rodu Działyńskich była Teofila z Działyńskich Szołdrska-Potulicka (1714-1790). Po śmierci pierwszego męża Stefana Szołdrskiego i rozwodzie z drugim Aleksandrem Potulickim Teofila od połowy XVIII w. poświęciła swoje życie sprawie rozwoju kulturalnego i gospodarczego Kórnika i przebudowie rezydencji. Obok zamku urządziła ogród w stylu francuskim (obecnie, po przebudowie w XIX w., arboretum), utworzyła szkółki drzew i zwierzyniec z egzotycznymi roślinami i zwierzętami, dbała o rozwój miasta, sprowadzając doń niemieckich rzemieślników-kolonistów. Sam zamek został gruntownie przebudowany w stylu barokowym.

Namalowany przez A. Pesne portret Teofili w białej sukni, do dzisiaj zachowany w zamku, dał początek legendzie o Białej Damie – jednym z najsłynniejszych duchów w polskich zamkach. 

                      Wieś Rogalin sięga swymi początkami XIII w. Swą sławę zawdzięcza pięknemu położeniu, ciekawej historii i niemal nienaruszonej kompozycji zespołu pałacowo-parkowego – głównej siedziby zasłużonego dla Polski rodu Raczyńskich. Przed jego powstaniem w istniejącym tu wcześniej dworze urodził się Krzysztof Arciszewski, słynny admirał floty holenderskiej i generał artylerii króla Władysława IV. Rogalin stał się centrum życia towarzyskiego, politycznego i kulturalnego w latach 70-tych XVIII w. kiedy w nowo wzniesionym pałacu Kazimierz Raczyński podejmował rzesze gości. Będąc już wówczas pisarzem wielkim koronnym, następnie starostą generalnym Wielkopolski i marszałkiem nadwornym koronnym, kształtował zarówno politykę sprzyjającą reformatorskim planom Stanisława Augusta jak i miejscowy gust artystyczny.  Krótko po wzniesieniu pałacu, fundator rozpoczął jego klasycystyczną modernizację według projektów królewskich architektów- Dominika Merliniego i Jana Christiana Kamsetzera. Dzieło to kontynuowali jego następcy, w tym wnuk Edward. Reprezentacyjne wnętrza pałacu otrzymały nową empirową dekorację, a salę balową zamieniono na neogotycką Zbrojownię z narodowymi pamiątkami. Zapewne wówczas otoczenie pałacu z rokokowym ogrodem poszerzono o park krajobrazowy z wiekowymi dębami. Ważną jego częścią stał się też kościół-mauzoleum, który mieszcząc w podziemiach kryptę grobową o pseudośredniowiecznej dekoracji. Do tradycji muzealnych zapoczątkowanych przez Zbrojownię, będącą w istocie pierwszą izbą muzealną w Wielkopolsce, nawiązał Edward Aleksander Raczyński, który dla pomieszczenia stworzonej przez siebie kolekcji współczesnego malarstwa wybudował w 1910 r. w Rogalinie publicznie dostępną galerię  w której zgromadzono, jak przed II wojną światową uważano, najznamienitsze zbiory malarstwa współczesnego na ziemiach polskich. W okresie międzywojennym pałac, należący wówczas do Rogera Raczyńskiego, wojewody poznańskiego i Ambasadora RP w Rumunii, był nadal chętnie odwiedzany przez przedstawicieli świata polityki i kultury. Podczas II wojny światowej siedziba została zaanektowana przez Hitlerjugend Gebietsführerschule, a po jej zakończeniu działał tu m.in. ośrodek kolonijny i szkoła. 

W 1989 roku pałac powrócił do Raczyńskich. Nowy dziedzic, Edward Bernard Raczyński (prezydent RP na uchodźstwie w latach 1979–1986) w 1990 roku powołał Fundację im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu i przekazał jej pałac oraz park w Rogalinie. Do tej pory, fundacja, wbrew woli fundatora, nie może odzyskać na własność majątku rolnego, który dalej musi wydzierżawiać by spełnić swój cel statutowy ochrony jednego z najpiękniejszych krajobrazów Wielkopolski. Edward Raczyński ,ostatni męski przedstawiciel polskiej linii Raczyńskich został pochowany w Rogalinie.

Pałac przez wieki zachwycał i inspirował. Doskonałe położenie oraz niezwykła wprost architektura przyciągały sławetnych gości. Wśród nich byli między innymi Józef Mehoffer, Jacek Malczewski, Michał Gorstkin-Wywiórski czy Henryk Sienkiewicz.

Aniołek Tilda

Chusteczniki i szkatułki